فوبیا

فوبی یعنی نوعی هراس بی جا

آیا هرگز شنیده یا دیده‌اید که شخصی از بعضی جاها بی‌خودی بترسد؟ آری افرادی هستند که از جمعیت و یا از برخورد با دیگران وحشت دارند. چنین حالتی را واکنش فوبیک یا «واکنش هراس بی‌جا» می‌نامند؛ شخص مبتلا به چنین ترسی را در اصطلاح، فوبیا می‌گویند. آیا به راستی چنین افرادی بیمارند؟ پاسخ این است که «نه»؛ آنان مبتلا به یک ناراحتی عاطفی هستند. چرا که به هر حال چیزی وجود دارد که آنان را پریشان حال می‌سازد؛ یا در گذشته با مسایلی برخورد کرده‌اند که این پریشانی را در نهادشان باقی گذارده است. اینان مدام می‌کوشند تا چاره‌ای برای «درد عاطفی» خود بیابند؛ درست همانگونه که انسان برای «درد بدنی» خویش به دنبال درمان می‌گردد. 

علائم مشخصه فوبی 
همه ما در برابر آشفتگیهای عاطفی واکنش داریم؛ یعنی گریه سر می‌دهیم، رنگ چهره می‌بازیم، و گاهی عرق می‌کنیم. ولی برخی از افراد هستند که فشارهای روحی را شدیدتر از دیگران احساس می‌کنند، و یا آنکه تاب مقاومتشان کمتر از دیگران است. رفتار اینان در برابر دردهای عاطفی به گونه‌ای غیرطبیعی و غیرعادی بروز می‌کند. چنین واکنشهایی را گاهی «واکنش‌عصبی» نیز می‌خوانند. گونه‌ای از این واکنشها عامل تولید و گسترش فوبی یا یک ترس بی‌جا و غیرعادی از چیزی خاص است؛ مانند ترس از «شلوغی» یا «جاهای خلوت». 
از نکات جالب درباره این افراد یکی آن است که بیم‌شان از چیزهایی است که خود قادرند از آنها اجتناب کنند. مثلا کسی آنها را مجبور نمی‌کند که به جاهای پرجمعیت، یا برعکس، به نقاط بروند، و اگر هم نروند حالشان خوب است و هرگز مایه «نگرانی» نخواهند داشت. 

منشا اضطراب فوبی 
اینکه چرا باید شخصی مثلا از جاهای وسیع و یا شلوغ ، احساس بیم داشته باشد، حقیقت این است که چنین بیمی حتما منشا در جایی دارد. چه بسا که وی در دوران خردسالی از چیزی احساس بیم می‌کرده است؛ یا چه‌بسا که عامل این بیم پدر خودش بوده باشد که در کودکی هم او را می‌داشت و هم به جهتی از وی می‌ترسید. این تضاد سبب گردید که بعدها وی چیز دیگری را به عنوان عامل ترس ، ‌جایگزین پدر خود سازد و مثلا جاهای شلوغ را نماد پدر قرار دهد، و چون خود را قادر می‌بیند از آن بپرهیزد، پیش خود چنین می‌پندارد که از حقیقت دیگری که ترس از پدر باشد نیز گریخته است.

 

کلوستروفوبی

یک نوع فوبی هنجاری دیگر ، بنام کلوستروفوبی وجود دارد. این نوع فوبی فضاهای بسته است که بین 4 تا 13 افراد به آن دچار هستند . بیماران مبتلا به کلوستروفوبی ، معمولا از خفه شدن ، له شدن در جا های فوق العاده شلوغ (مانند صف بلیط کنسرت یا وسایل نقلیه عمومی در ساعتهای شلوغ )یا از کمبود اکسیژن (مانند گیر کردن در اتاقک آسانسور یا مترویی که بین دو ایستگاه از حرکت ایستاده ) وحشت دارند . در نظر داشته باشیم که این ترس نزد کسانی که فوبی هم ندارندمی تواند وجود داشته باشد. بسیاری از اشخاص فکر می کنند که در یک فضای بسته بیش از اندازه معمول احتیاج به اکسیژن دارند. (واقعیت این است که در یک فضای بسته که هوا جریان ندارد می توانیم چند روز زنده بمانیم تا اینکه اکسیژن آن محوطه بکلی تمام شود )

 

فوبی ها  به 3 گروه تقسیم می شوند  

 

اصطلاح فوبی به معنای ترس افراطی  از یک موضوع، شرایط، یا موقعیت خاص و  معین است.  فوبی بنا به تعریف  عبارت است از ترسی غیر منطقی که موجب اجتناب آگاهانه از موضوع، فعالیت، یا موقعیت هراس آور است. وجود عامل هراس آور یا انتظار آن می تواند رنج و عذابی شدید در فرد مبتلا ایجاد کند، در حالی که خود او نیز به افراطی بودن این واکنش واقف است.

 

دانشمندان فوبی ها را به سه گروه بزرگ و اصلی تقسیم می کنند:  1:فوبی های ویژه 2: فوبی از مکانهای باز و عمومی  (آگور آ فوبی)  3 : فوبی های اجتماعی

 

1:فوبی های ویژه: فوبی های خاص بطور کلی، در برگیرنده ترس از حیوانات، ترس از پدیده های طبیعی، خون و زخم ها هستند. سابق بر این فوبی ساده نامیده می شدند که معلولیت ناشی از آن چندان مهم نیست؛ زیرا رفتارهای گریز از این نوع فوبی ها می تواند با یک زندگی روزمره و تقریبا طبیعی تطابق پیدا کند .

 

بی شک درک و فهم این نوع فوبی ها از همه آسان تر است کسی که از چیز ویژه وحشت دارد تا می تواند از آن دوری می کند . اشیاء یا حالتهایی که می توانند ریشه فوبی های ویژه شناخته شوند بسیار هستند ولی به طور کلی می توانیم آنها را به پنج گروه تقسیم کنیم :

 

1- فوبی از حیوانات ، مانند: سگ 2- پدیده های طبیعی ، مانند: طوفان 3- خون و زخم ها ، مانند: آمپول ، درمان دندانها 4:فوبی هایی در موقعیت های استثنایی  5: فوبی های دیگر مانند :خفه شدن ، افتادن

 

علت اینکه این گروه را فوبی ویژه نام گذاری کرده اند نشانگر این است که ، ترس هایی که جزء این گروه هستند معمولا خیلی محدود هستند  به این معنا که فقط در مواقعی که شخص به موضوع ، یا شی ء یا حیوان مورد ترسش بر خورد می کند ، ترس و وحشت او را فرامی گیرد که این امر آزار دهنده است و در مواقع دیگر شخص مبتلا به فوبی ویژه، زندگی راحتی دارد و موضوعی آزارش نمی دهد. 

 

تاریخ سرشار از شخصیت هایی که ترس های مشهور داشتند: امپراتور رومی ژرمنیکوس خروس ها را تحمل نمی کرد. اخترشناس تیکوبراهه از روباه و خرگوش صحرایی می ترسیده. آمبروآز پاهه از دیدن مار ماهی بیهوش می شده، ناپلئون بناپارت از گربه وحشت داشته است، مانند دشمن قدیمی اش ولینگتون

 

در مورد ترس از آب که یک فوبی پدیده طبیعی است باید بگوییم که 2 تا 3 درصدکودکان دچار آن می باشند که این امر معلولیت نسبی در تفریحات بوجود می آورد : استخر ، کنار دریا، مکان های تهدید کننده ایی هستند برای کسانی که حتی از  سفر با کشتی وحشت دارند و قادر نیستند لحظه ای سرشان را زیر آب نگه دارند و یا زیر دوش بروند .

 

 

 
/ 0 نظر / 4 بازدید